شدن نادر شاه هر دو را خرد كرده و به غارت بردند . همچنين فريزر كه در سال 1822 ( م . ) 1238 ( ه ق ) به خراسان سفر كرده بود ، در سفرنامهء خود مىنويسد : از يك نفر كرد مسن شنيده‌ام كه در همان شب كشته شدن نادر ، تخت طاووس و چادر مرواريد نادر به دست ما افتاد و ما هم آنها را تكه و پاره نموده بين خود تقسيم كرديم . قرينهء ديگرى نيز دال بر تفاوت دو تخت طاووس در يادداشتهاى جيمز موريه وجود دارد . آنجا كه مىگويد : « معروف است كه اين تخت به مبلغ يكصد هزار تومان تمام شده است . » لرد كرزن مىگويد : « من ناچار بودم شك و ترديد خود را در خود تهران مطرح كنم . بعد از چند هفته سعى و كوشش ، خوشوقتم كه تحقيقات من به جايى منتهى شد و از قول صدراعظم و وزير امور خارجهء سابق شنيدم كه اين تخت به دستور محمد حسين خان صدر اصفهانى براى فتحعليشاه ساخته شده است . فتحعليشاه در اين زمان تازه خانم اصفهانى ، معروف به طاووس خانم را به عقد خود درآورده بود و اين چنين بود كه تخت ساخته شده هم به اسم او به تخت طاووس معروف شد . . . و از همان منبع شنيدم كه تخت طاووس اصلى نادر شاه افشار ، شكسته و خرد شده و به دست آغا محمد خان قاجار افتاده است . آغا محمد خان شكسته‌هاى اين تخت و مقدارى جواهر نفيس را به زجر و شكنجه از شاهرخ ، نوهء نادر شاه ، گرفت و دستور داد تا از شكسته‌هاى تخت طاووس قديم يك صندلى ساختند كه فعلا در موزهء تازهء قصر تهران قرار دارد و اين صندلى نمايندهء تخت طاووس پادشاهان گوركانى هند است . حال ديگر تخت طاووس فتحعلى شاه ، از آن مقام عالى كه تا به‌حال در نظر نويسندگان و سياحان اروپايى داشت ، پايين مىآيد « 1 » . بازن « 2 » طبيب مخصوص نادر شاه نيز در اين باره مىنويسد : « هيچ ثروتى را در دنيا با تمولى كه نادر شاه در كلات گرد آورده بود ، برابر نتوان كرد . پس از مرگ وى برخى از اين گنج را به مشهد بردند ، هرشترى مىتوانست تنها دوصندوق مسكوك حمل كند و من آنها را در ميدان مشهد ديدم . جلال و بهاى چادرهاى او برتر از هرآنچه تاكنون

--> ( 1 ) . تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس ، محمود محمود ، ج 5 ، ص 231 - 236 ، نقل به اختصار و نيز بنگريد به : ايران و قضيهء ايران ، لرد كرزن ، ج 1 ، ص 421 - 426 . ( 2 ) . Bazin